Archief vraag van de week

Wat zijn verzadigde en onverzadigde vetten?

Onverzadigde vetzuren

Onverzadigde vetzuren hebben een gunstige invloed op het cholesterolgehalte in het bloed. Ze verlagen daardoor het risico op hart- en vaatziekten.

Onverzadigde vetzuren worden ingedeeld in enkelvoudig onverzadigde en meervoudig onverzadigde vetzuren. Het verschil is het aantal dubbele bindingen in de scheikundige structuur.

Belangrijke enkelvoudig onverzadigde vetzuren zijn oliezuur en palmitoleïnezuur.

Twee bekende meervoudig onverzadigde vetzuren zijn: linolzuur en linoleenzuur. Het lichaam kan deze twee vetzuren niet zelf maken. Ze moeten dus voldoende in de voeding aanwezig zijn. Het worden daarom essentiële vetzuren genoemd. Margarine en halvarine leveren vooral linolzuur.

Onverzadigde vetzuren komen veel voor in:

1. plantaardige oliën, zoals zonnebloemolie, arachideolie en maïskiemolie;
2. producten gemaakt van plantaardige olie, zoals margarine, halvarine, bak- en braadproducten, mayonaise en fritessaus;
3. vette vis, zoals zalm, haring en makreel;
4. noten en pinda's.

Tip: Hoe meer onverzadigde vetzuren in een product: hoe zachter of vloeibaarder het is. Een kuipje margarine bevat dus meer onverzadigde vetzuren dan een pakje.

Verzadigde vetzuren en transvetzuren

Verzadigde vetzuren en transvetzuren verhogen het cholesterolgehalte in het bloed en daarmee het risico op hart- en vaatziekten.

Het is belangrijk dat er niet teveel verzadigde en transvetzuren in de voeding zitten. In de Richtlijnen Goede Voeding (Voedingscentrum) staat, dat maximaal 10 procent van de energie in de voeding uit verzadigde vetzuren en transvetzuren mag komen.

Verzadigde vetzuren zijn vaak 'verborgen vetten' en komen vooral voor in:

1. vette vleessoorten;
2. volle zuivelproducten;
3. kaas;
4. room(sauzen);
5. koekjes;
6. gebak.

Transvetzuren zijn onverzadigde vetzuren die zich in het lichaam gedragen als verzadigde vetzuren. Deze vetzuren kunnen ontstaan bij het stevig maken van oliën en zijn van nature aanwezig in melkvet en vlees. Omdat transvetzuren het cholesterolgehalte in het bloed verhogen, is de hoeveelheid transvetzuur in vrijwel alle margarines, halvarines en bak- en braadproducten praktisch nul.

Cholesterol is een vetachtige stof die onmisbaar is voor je lichaam. Het is een bouwstof voor hormonen en celwanden. In de lever wordt het grootste deel van het cholesterol gemaakt. De lever maakt verschillende soorten cholesterol:

Door teveel LDL-cholesterol in het bloed kunnen aderen dichtslibben. Dit vergroot de kans op hart- en vaatziekten.

HDL-cholesterol neemt het slechte cholesterol weg uit het bloed en brengt het naar de lever. Hier wordt het afgebroken. HDL-cholesterol beschermt het lichaam op deze manier tegen hart- en vaatziekten.

Verzadigde vetzuren kunnen het slechte LDL-cholesterol in het bloed verhogen. Wie gezond wil eten, kiest daarom voor voedingsmiddelen met weinig verzadigde vetzuren.

Onverzadigde vetzuren kunnen het slechte LDL-cholesterol in het bloed verlagen èn het goede HDL-cholesterol in het bloed verhogen. Producten met veel onverzadigde vetzuren, zoals margarine, halvarine, bak- en braadproducten en olie in kuipjes of flessen zijn daarom belangrijk voor wie gezond wil eten en op het cholesterolgehalte let.

Cholesterol zit ook in voedingsmiddelen (garnalen, eieren en orgaanvlees). Verzadigde vetzuren hebben veel meer invloed op het cholesterolgehalte van het bloed dan cholesterol in de voeding. Wie op het cholesterolgehalte wil letten, kiest daarom bij voorkeur voedingsmiddelen weinig verzadigde vetzuren.

bron:mvo

                                                                                                                                            naar top

De huisarts adviseert mij vezelrijke voeding te gebruiken in verband met slechte stoelgang. Wat zijn vezels ?

Vezelrijke voeding

Voedingsvezel is een belangrijke voedingsstof die vooral nodig is voor een goede darmwerking. Hoewel de meeste mensen tegenwoordig bruin brood eten, waar veel voedingsvezel in zit, ligt het gemiddelde gebruik van vezel toch nog zo'n 20% onder de aanbevolen hoeveelheid.
Darmproblemen zoals een trage stoelgang, aambeien, verstoppingen of divertikels (uitstulpingen van de dikkedarmwand) geven veel mensen ongemak. Een goede en vezelrijke voeding met een ruime hoeveelheid vocht (2 liter) is dikwijls al voldoende om die klachten te laten verdwijnen.

Voedingsvezel is de verzamelnaam voor een aantal stoffen die zich in de celwand van planten bevinden. Voedingsvezel komt dus alleen voor in plantaardige producten. Bij het bewerken van voedingsmiddelen zoals het malen van graan tot bloem en het pellen van rijst, worden de meeste vezels verwijderd. Onbewerkte producten bevatten meestal meer voedingsvezel.
De belangrijkste leveranciers van voedingsvezel zijn volkoren- en roggebrood en andere volkorengraanproducten, groente, fruit, aardappelen, zilvervliesrijst, noten en peulvruchten zoals bruine en witte bonen, kapucijners en linzen.
Er zijn twee soorten vezels: in water oplosbare en niet in water oplosbare vezels. De oplosbare vezels zitten vooral in groente, fruit en peulvruchten. Deze vezels hebben een gunstig effect op de stoelgang en helpen tegen diarree. Oplosbare vezels hebben ook een gunstige invloed op het cholesterol- en glucosegehalte van het bloed. Het cholesterolverlagende effect kan helpen tegen hart- en vaatziekten. Mensen met diabetes hebben belang bij het glucoseverlagende effect van oplosbare vezels.
De niet-oplosbare vezels zitten vooral in de volkorengraanproducten. Deze vezels zuigen zich in de darmen vol met water. Het voorkomt verstoppingen, omdat de ontlasting door de vezels soepel en zacht blijft.

                                                                                                                                               naar top

Ze zeggen altijd dat je bij afvallen in het begin vooral vocht verliest. Klopt dat?

Wanneer je begint met afvallen eet je minder calorieën dan je nodig hebt. De rest van de benodigde calorieën haalt je uit de aanwezige reserves in je lichaam, namelijk de koolhydraat (suiker) en vetreserves. Het lichaam spreekt daarbij als eerste de snel te gebruiken maar kleine koolhydraatreserves aan. Nu is het zo dat 1 gram koolhydraten maar liefst tot 4 gram water aan zich gebonden heeft. Bij het verbruiken van die koolhydraten komt dat water vrij en plas je dat uiteindelijk uit. Bij het verbruiken van 100 gram koolhydraten val je dus tot een halve kilo af! 

Na een aantal dagen is de koolhydraatreserve leeg en start het lichaam met het aanspreken van de vetreserves. Je zou kunnen zeggen dat het echte afvallen dan is begonnen!

Verder is het zo dat je bij het verbruik van 1000 calorieën 250 gram koolhydraten verbruikt en dat je later bij verbruik ook 1000 calorieën maar ruim 100 gram vet verbruikt. (1 gram koolhydraat levert 4 calorieën en 1 gram vet 9 calorieën.

                                                                                                                                                     naar top   

Ik heb regelmatig last van een lage bloedsuiker. Wat is daar aan te doen?

Wanneer we koolhydraten eten komen deze in de vorm van glucose in het bloed terecht. Het bloedsuikergehalte wordt normaal gesproken binnen bepaalde grenzen gehouden. Een teveel aan glucose wordt verwijderd en tekorten worden aangevuld. Dit gebeurt onder invloed van het hormoon insuline. Bij mensen met Diabetes (suikerziekte) kan de bloedsuiker te hoog of te laag zijn. 

Klachten die bij een te laag bloedsuikergehalte (=hypoglycaemie) horen zijn vermoeidheid, concentratiestoornissen, trillen en transpireren. 

Dergelijke klachten komen ook wel voor bij mensen zonder diabetes. Of er dan echt sprake is van een te lage bloedsuiker is niet bekend. Soms kunnen voedingsadviezen helpen.

1. Gebruik een gezonde en volwaardige voeding
2. Eet liever 6 kleine maaltijden in plaats van 3 grote maaltijden.

3. Neem liever geen suiker of producten waar veel suiker in zit

naar top

Kan kanker door voeding genezen?

In de reguliere geneeskunde zijn op dit moment geen aanbevelingen die een reeds ontstane tumor (=kankergezwel) minder laten groeien of laten verdwijnen. 

Het is echter wel zo dat voeding een zeer belangrijke rol speelt bij de behandeling van kanker. Wanneer een patiënt in een goede voedingstoestand is , zal hij beter opgewassen zijn tegen de behandeling en mogelijke complicaties van een chemotherapie, een operatie of bestraling. Bij een goed gevoede patiënt zouden er:

Ook wanneer er geen behandeling mogelijk is, of wanneer de behandeling niet op genezing is gericht kunnen voedingsadviezen belangrijk zijn. Ook hier geldt: de patiënt in goede voedingstoestand voelt zich beter en heeft minder last van complicaties.

Mijn dochter van 17 maanden is allergisch voor banaan. Voor welke stof is ze dan precies allergisch?

Over voedselovergevoeligheden is eigenlijk nog heel weinig bekend. Vaak worden de termen voedselallergie en voedselintolerantie door elkaar gebruikt. Er is een verschil tussen een voedselallergie en een voedselintolerantie.

Voedselallergie
Bij een voedselallergie reageert het lichaam met een afweerreactie op een bepaald voedingsmiddel. Meestal is dit een eiwit (uit dat voedingsmiddel), maar het kan ook een stof zijn in fruit. Het is tot nu toe onbekend welke stof in fruit nu precies de allergische reactie veroorzaakt.

Voedselintolerantie
Bij een voedselintolerantie laat de darm een aantal niet goed verteerde bestanddelen makkelijker door, zodat deze in het bloed worden opgenomen. Deze bestanddelen kunnen dan klachten veroorzaken.
Dit geldt voornamelijk bij zuigelingen; bij volwassenen is nog onbekender hoe een voedselintolerantie werkt.

Biogene aminen
Bij een voedselintolerantie kunnen verschillende stoffen een rol spelen bij de klachten. Eén van die stoffen zijn de biogene aminen. Deze biogene aminen zijn aanwezig in banaan.

Uw dochter kan dus via een reactie door de biogene aminen reageren op banaan. De stof die deze reactie veroorzaakt is niet bekend. 

   naar top

Ik slik vitamine-C pillen, en eet volgens mij gezond. Kan ik te veel vitamine C binnenkrijgen?

Hoewel een teveel aan vitamine C via de urine het lichaam weer verlaat, kunnen er bij een overmatig gebruik toch schadelijke effecten optreden. Een van die effecten is het ontstaan van nierstenen bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Ook kan het de opname van koper negatief beinvloeden. Wanneer niet meer dan een 'dagdosis' ven de vitamine-C pil gebruikt dan zijn er zeker geen schadelijke effecten teverwachten.

Maar waarom vitaminepillen gebruiken terwijl je aangeeft dat je gezond eet? Wanneer je een normale hoeveelheid groenten en fruit eet (zie wat heb je nodig) krijg je zeker voldoende vitamine C binnen.

naar top

De huisarts zegt dat ik lichte bloedarmoede heb, maar daarvoor geen pillen krijg. Volgens hem moet ik gezond eten. Waarop moet ik letten?

Bij u bloedarmoede is er een tekort aan ijzer. IJzer komt vooral voor in het bloed. Het zit in een stof in de rode bloedlichaampjes, het hemoglobine. Dit hemoglobine verzorgt het zuurstoftransport in het lichaam. Bij een tekort aan ijzer wordt er onvoldoende zuurstof afgegeven in het lichaam waardoor u vermoeidheidsklachten krijgt. Uw arts kan eenvoudig bepalen of u last heeft van bloedarmoede.

Wie lopen er risico op bloedarmoede?
Bloedarmoede kan veroorzaakt worden door bloedverlies, een verminderde opname van ijzer in de darm of een onvolwaardige voeding. Bloedarmoede komt relatief vaak voor bij zwangere vrouwen, omdat zij extra ijzer nodig hebben voor de groei van hun baby. Ook bij peuters die weinig eten kan een tekort aan ijzer voorkomen. Een andere risicogroep zijn vegetariërs. Zij laten vlees weg uit hun voeding, terwijl vlees rijk is aan ijzer. Bloedarmoede komt soms ook voor bij mensen die intensief sporten.

Bij bloedarmoede kunt u letten op de hoeveelheid ijzer in de voeding. Met de juiste voeding kunt u voorkomen dat er bloedarmoede ontstaat.

Waarop kunt u letten?
Een gezonde voeding die rijk is aan ijzer helpt om een tekort aan ijzer te voorkomen of te verminderen. De volgende voedingsmiddelen bevatten veel ijzer: volkoren graanproducten, peulvruchten, groenten, appelstroop, vlees, ei en noten. Verder zijn er nogal wat voedingsmiddelen te koop die verrijkt zijn met ijzer. Denk hierbij bijvoorbeeld aan cornflakes, limonadesiropen, en tussendoorbiscuits. Het etiket op de verpakking geeft meer informatie hierover.

Tips:
Niet al het ijzer dat in de voeding zit, wordt ook in het lichaam opgenomen. Daarom enkele tips om de opname te verbeteren:

naar top

Ik hoorde laatst over afvallen met efidrine. Hoe werkt dat?

Efidrine (Ephedrine) heeft een stimulerend effect op het lichaam en verhoogt het calorieenverbruik in het lichaam, en onderdrukt daarnaast de eetlust. Het is een extract van het Chinese Ma Huang kruid (Ephedra Sinensis). Ephedra mag worden toegevoegd aan producten. Zo wordt het toegevoegd aan afslankdruppels en energiedranken. Omdat het effect van de natuurlijke efidrine nauwelijks merkbaar is komt het voor dat fabrikanten synthetische efidrine toevoegen. Dat is echter verboden. Een te hoge dosering kan leiden tot een gevaarlijk hoge bloeddruk, hartaanval of een hersenbloeding. 

Daarnaast kun je jezelf natuurlijk afvragen waarom je zou willen afvallen met een dergelijk product. De beste manier van afvallen met een blijvend resultaat is nog altijd een normale gezonde voeding (energiebeperkt) met voldoende lichaamsbeweging.

naar top